Uitspraak van Reims – Hoe spreek je Reims uit in het Frans?

Reims wordt uitgesproken als [ʁɛ̃s] in het Frans: één lettergreep, een nasale klinker die lijkt op “rans”, en een duidelijk hoorbare s aan het eind. Het klinkt ongeveer als “ranss”, maar dan met lucht door je neus. Deze uitspraakgids, geschreven door een inwoner van Reims, behandelt de Franse uitspraak, audiovoorbeelden van moedertaalsprekers, veelgemaakte fouten en de reden achter deze ongewone spelling.

Hoe spreek je Reims uit in het Frans?

IPA: [ʁɛ̃s]
De klank /ɛ̃/ is een nasale klinker. Het Nederlands kent deze klank niet, maar je kunt hem benaderen door “en” te zeggen terwijl je lucht door je neus laat stromen. De s aan het eind wordt uitgesproken, anders dan bij veel andere Franse woorden waar de laatste medeklinker stil is.

Reims uitgesproken door een Franse vrouw

Reims uitgesproken door een Franse man

Geheugensteuntje: Denk aan het Nederlandse woord “rans” (zoals in ranzig), maar dan met een nasale klank. Laat de lucht deels door je neus ontsnappen terwijl je de “an”-klank maakt. Je kunt het ook vergelijken met het Franse woord “quinze” (vijftien), dat dezelfde klinker heeft.

Stap voor stap

1. Franse “R”: Begin met de Franse R, een schraperig keelgeluid. Goed nieuws: als Nederlandstalige heb je hier een groot voordeel. De Franse R lijkt op de Nederlandse G of ch (zoals in “Groningen” of “acht”), maar dan iets zachter. Je hoeft deze klank dus niet van nul te leren.
2. Nasale “an”: Maak de nasale klinker /ɛ̃/. Zeg “en” of “an”, maar laat de lucht door je neus stromen in plaats van de n volledig uit te spreken. De klank zit ergens tussen “en” en “an” in, maar dan nasaal.
3. Duidelijke “s”: Eindig het woord met een hoorbare s. Geen z-klank, maar een scherpe s.

Veelgemaakte fouten (en hoe je ze vermijdt)

• “Reims” als “Raims”: De Nederlandse ei klinkt als “ai”, maar in het Frans wordt de combinatie ei heel anders uitgesproken. Lees de letters niet als een Nederlandse tweeklank.
• Stille “s”: Bij Reims wordt de s wél uitgesproken, anders dan bij de meeste Franse woorden.
• Te harde G: De Franse R is zachter dan de Nederlandse G. Verzacht je keelklank een beetje.
• Twee lettergrepen: Reims is één lettergreep, niet “Re-ims”.

Historische betekenis van de naam Reims

De naam gaat terug op het Latijnse “Durocortorum”, dat zich ontwikkelde uit de Keltische naam “Durocorter” of “Durocorteron”, wat “ronde vesting” betekent. Deze oude stad was de hoofdstad van de Rèmes, een Gallisch volk dat in de streken Marne en Ardennen leefde. De naam “Rèmes” betekent “de eersten”, wat de belangrijke positie van dit volk in de Gallische wereld aangeeft. Lees meer over wat Reims betekent en de volledige geschiedenis van de naam.

In de 3e eeuw na Christus heette de stad “Civitas Remorum” (Stad van de Rèmes), waaruit de moderne naam Reims zich geleidelijk ontwikkelde. In de middeleeuwen werd de naam geschreven als Reims of Rains; de vorm veranderde in de loop der eeuwen. Aan het begin van de 17e eeuw werd de spelling Reims standaard, naast Rheims dat tot het begin van de 19e eeuw bleef bestaan. Deze oudere vorm kom je in Engelstalige landen vandaag de dag nog tegen, vooral op champagne-etiketten voor de export.

Waarom wordt Reims uitgesproken als “rans”?

De spelling “Reims” lijkt helemaal niet op de klank [ʁɛ̃s]. De verklaring is historisch: de letters ei vertegenwoordigden in het Oudfrans een nasale klinker, niet de “ei”-klank die Nederlandstaligen verwachten. Door de eeuwen heen verschoof de uitspraak, maar de spelling bleef bevroren. Hetzelfde patroon bestaat in andere Franse woorden: plein (vol) wordt uitgesproken als [plɛ̃], en sein (borst) als [sɛ̃]. Bij Reims nasaleert de m voor de s de klinker en wordt zelf stil. De slot-s wordt uitgesproken omdat die altijd deel uitmaakte van de Latijnse wortel (Remis, ablatief van Remi).

“Reims” klinkt dus als “rans” omdat de ei een nasale /ɛ̃/ oplevert en de m opgaat in de nasalering. De beste Nederlandse benadering is “ranss” met lucht door je neus.

Reims of Rheims: wat is het verschil?

Reims is de moderne Franse spelling. Rheims is een oudere Engelse vorm, gangbaar tot het begin van de 20e eeuw. Beide verwijzen naar dezelfde stad en worden in het Frans op dezelfde manier uitgesproken: [ʁɛ̃s].

De spelling “Rheims” verscheen in Engelse teksten tijdens de middeleeuwen en was standaard op kaarten, champagne-etiketten en in de King James Bible (Douay-Rheims Bible). Na de Eerste Wereldoorlog vervingen Franse spellingen geleidelijk de verengelsde vormen en werd “Reims” ook in het Engels de standaard. Je kunt “Rheims” nog tegenkomen op oudere champagneflessen, in historische teksten of in verwijzingen naar de Kathedraal van Reims.

Minigrammatica: “de Reims”, “en Champagne”, “de la Marne”

Als je Franse uitdrukkingen correct wilt gebruiken, onthoud dan deze drie veelvoorkomende combinaties:

• de Reims (uit/van Reims)
• en Champagne (in de Champagne)
• de la Marne (van het departement/de rivier de Marne)

Deze uitdrukkingen zijn handig als je Franstalige reisgidsen leest of ter plaatse in Frankrijk navigeert.

Oefening: zo klinkt het in een zin

Probeer Reims in een korte zin uit te spreken:
“We gaan morgen naar Reims, in de Champagne.”
Let op de nasale klank in Reims en de duidelijke s aan het eind.

Oefentips (voor Nederlandstaligen)

• Herhaal mee: Speel beide audiovoorbeelden af en herhaal als een moedertaalspreker. Eerst langzaam, dan op normaal tempo.
• Neem jezelf op: Neem je stem op en vergelijk met de audiobestanden.
• Gebruik je voordeel: Als Nederlandstalige beheers je al de keelklank. Verzacht je G een beetje en je hebt de Franse R te pakken.
• Voel het ritme: Houd Reims eenlettergrepig en kort.
• Oefen de nasale klank: Zeg “rans” en knijp daarbij licht je neus dicht. Laat dan je neus los en probeer diezelfde klank te maken met lucht door je neus. Dat is de nasale klinker.

Goed om te weten: Reims in het Engels

In het Engels zeggen de meeste mensen “riemz” (/riːmz/). Wijnkenners en reizigers gebruiken soms “rams” (/ræms/), dichter bij het Frans. Als je de correcte Franse uitspraak [ʁɛ̃s] beheerst, word je in beide talen begrepen.

Samenvatting